Pərvin Hüseynova:”Tədqiqat işlərinə marağım güclüdür”

Maraqlı,elmi cavabları ilə diqqətimi çəkən Mingəçevir Dövlət Universitetinin (MDU) müəllimi,filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Pərvin Ağabala qızı Hüseynova ilə apardığım müsahibəni Bölgə.az oxucularının nəzərinə çatdırıram.
Hüseynova Pərvin Ağabala qızı 21.11.1985-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olub.
1992-2003-cü illərdə Yevlax rayonu Gülövşə kənd Vasif Mövsümov adına tam orta məktəbdə təhsil almış, 2003-cü ildə Gəncə Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olmuş, 2007-ci ildə isə bitirib. 2007- 2009 – cu illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində Azərbaycan dili və ədəbiyyatının tədrisi metodologiyası və metodikası ixtisası üzrə magistr təhsili alıb.
2011-2016-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində 5716.01 – “Azərbaycan ədəbiyyatı” ixtisası üzrə doktoranturanın qiyabi şöbəsində təhsil almışam. 2021-ci ildə “XX yüzilliyin əvvəlləri Azərbaycan satirik nəsrində milli istiqlal ideyalarının bədii əksi” mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb. Beynəlxalq indeksli və milli lisenziyalı 14 elmi məqalə müəllifiyəm. Çoxsaylı beynəlxalq və respublika elmi konfranslarda iştirak edib.
2011- 2015- ci illər Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Mingəçevir filialında müəllim işləmişəm. 2015-ci ildən Mingəçevir Dövlət Universitetində Humanitar fənlər kafedrasında müəllim işləyirəm. Hal- hazırda magistratura pilləsi üzrə “Linqvistik təhlilin elmi-metodik əsasları”, bakalavriat üzrə “Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi-2”, “Ədəbiyyatdan praktikum”, “Oxu təliminin metodikası”, “Dünya ədəbiyyatı-3” fənlərini tədris edirəm. Bir sıra fənn proqramlarının müəllifi və həmmüəllifidir.

Qeyd: 1 qızım var. Banu ilə birlikdə elmi və bədii ədəbiyyat oxuyuram. Ona mütaliəni sevməyi, öyrəndiklərini dərindən dərk etməyi və məktəb dərslərində kurikulum tələblərinə uyğun müstəqil araşdırmalar aparmağı təşviq edirəm, bu da onun analitik düşüncə və tədqiqat bacarıqlarının inkişafına dəstək olur.

– Hazırda üzərində çalışdığınız elmi tədqiqatın əsas məqsədi nədir və bu işin ölkə elmi üçün hansı töhfələri ola bilər?
-Hazırda müstəqil tədqiqatçı kimi “Azərbaycan ədəbiyyatında milli kimliyin formalaşmasında tarixi hadisələrin rolu: dövrlər üzrə təhlil” mövzusunda araşdırma aparıram. Tədqiqat çərçivəsində klassik və müasir əsərləri müqayisəli şəkildə öyrənir və tarixi hadisələrin milli şüur və ədəbi identiklik üzərindəki təsirini təhlil edirəm. Elmlər doktoru dərəcəsi üzrə qəbulda aparılan dəyişikliklər nəticəsində yaranan müəyyən fasilələr məni elmdən uzaqlaşdırmayıb, əksinə tədqiqata olan marağımı gücləndirib. Bu işin nəticələrinin gələcəkdə həm akademik resurslarda, həm də universitet proqramlarında istifadəyə yararlı olacağına ümid edirəm.

– Sizcə, bu gün Azərbaycan ali təhsilində ən böyük problem nədir və bu məsələlərin həlli üçün hansı real addımlar atılmalıdır?
-Azərbaycan ali təhsilində əsas problemlərdən biri tədris metodologiyasının müasir tələblərə tam cavab verməməsidir. Mühazirə-yönümlü tədrisin üstünlük təşkil etməsi tələbələrin tənqidi düşünmə və praktik bacarıqlarının formalaşmasını zəiflədir. Bu problemin həlli üçün aktiv öyrənmə metodlarının tətbiqi, müəllimlərin davamlı peşəkar inkişafının təmin edilməsi və performansa əsaslanan stimullaşdırma mexanizmlərinin qurulması vacibdir.

– Gənc tədqiqatçı və tələbələrə hansı tövsiyələri verərdiniz? Onların elmdə uğur qazanması üçün nələr vacibdir?
– Gənc tədqiqatçı və tələbələrin elmdə uğuru tələbəlik dövründə aparılan sərbəst işlərin ciddi görülməsindən asılıdır; bu işlər gələcək tədqiqat mövzularının pilot layihələri kimi qəbul edilməlidir. Uğur üçün müəllimlərlə əməkdaşlıq etmək, araşdırmalar aparmaq, öyrənilən bilikləri tətbiq etmək və kommunikasiya və idarəetmə bacarıqlarını inkişaf etdirmək vacibdir. Həmçinin, qrant proqramlarına müraciət etməyi öyrənmək və bütün fəaliyyətlərdə plagiatdan uzaq duraraq yüksək akademik etik davranış nümayiş etdirmək əsas şərtdir.

– Cari dövrdə dünya elmi sürətlə dəyişir. Siz bu dəyişikliklərin Azərbaycan universitetlərinə təsirini necə qiymətləndirirsiniz?
– Dünya elmi, xüsusən Süni İntellekt və rəqəmsal yeniliklər sayəsində sürətlə inkişaf edir, lakin Azərbaycan universitetləri bu texnoloji trendlərə uyğunlaşmaqda gecikir. Çevik universitetlər rəqəmsal islahatları tez tətbiq etsələr də, bir çox ənənəvi universitetlər struktur sərtliyi ucbatından geridə qalır. Eyni zamanda, Açıq Elm və beynəlxalq proqramlar (məsələn, Erasmus+) yerli tələbə və müəllimlərin qlobal biliyə çıxışını asanlaşdırır və təcrübə mübadiləsini genişləndirir.

– Mingəçevir Dövlət Universitetinin gələcək inkişafı üçün hansı yeniliklərə ehtiyac var? Bu sahədə hansı layihələr həyata keçirilməlidir?
– Mingəçevir Dövlət Universitetində (MDU) son illər bir sıra uğurlu işlər həyata keçirilmişdir: yeni ixtisasların açılması, maddi-texniki bazanın gücləndirilməsi və elektron təhsil imkanlarının genişləndirilməsi buna nümunədir. Gələcək inkişaf üçün universitet–sənaye əməkdaşlığının daha da dərinləşdirilməsi, innovasiya və startap layihələrinin dəstəklənməsi vacibdir. Eyni zamanda, beynəlxalq əlaqələrin artırılması və tədqiqat yönümlü təhsilin gücləndirilməsi MDU-nun inkişafına töhfə verəcəkdir.

– Elmi fəaliyyətinizdə ən böyük çətinlik nə olub və bu çətinliyi necə aradan qaldırmısınız?
– Regionda fəaliyyət göstərən tədqiqatçı kimi qarşılaşdığım əsas çətinliklərə paytaxtın zəngin elmi mühitindən coğrafi uzaqlıq, bəzi ixtisaslaşmış fiziki resurslara məhdud çıxış və tədqiqat üçün nadir çap və arxiv vəsaitlərinin əldə edilməsinin çətinliyi daxildir. Bu çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün universitetimizin (MDU) kitabxanası və rəqəmsal resurslarından sistemli istifadə edir, həmçinin Bakıya müntəzəm elmi səfərlər təşkil edərək Azərbaycan Milli Kitabxanası və AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanasının fondlarından yararlanıram. Eyni zamanda, texnologiyanın imkanları sayəsində beynəlxalq elmi bazalara çıxış əldə edir və son elmi yenilikləri regiondan izləyə bilirəm.

Sizcə, Azərbaycanda elmi araşdırmaların maliyyələşməsi və dəstəklənməsi kifayətdirmi? Hansı dəyişikliklərə ehtiyac var?
-Düşünürəm ki, Azərbaycanda elmi araşdırmaların maliyyələşməsi və dəstəklənməsi müəyyən sahələrdə mövcud olsa da kifayətli səviyyədə deyil. Elmi tədqiqatlara ayrılan vəsaitin artırılması, gənc alimlər üçün qrant və təqaüd imkanlarının genişləndirilməsi vacibdir. Eyni zamanda, universitet–sənaye əməkdaşlığının gücləndirilməsi və tədqiqat nəticələrinin praktik tətbiqinə daha çox dəstək göstərilməlidir.

Müasir dövrdə süni intellekt və avtomatlaşdırma daha çox sahəni dəyişir. Bu texnologiyalar sizin sahəyə necə təsir edir?
-Müasir dövrdə süni intellekt və avtomatlaşdırma cəmiyyətin və elmin müxtəlif sahələrini sürətlə dəyişdirir. Bu texnologiyalar məlumatların təhlilini asanlaşdırır, iş proseslərini sürətləndirir və yeni yanaşmaların tətbiqinə imkan yaradır.
Humanitar sahədə, xüsusilə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı sahəsində süni intellekt ədəbi mətnlərin, nəsr və poeziya nümunələrinin sistemli təhlilinə və dil strukturlarının dərindən öyrənilməsinə şərait yaradır. Həmçinin, bu texnologiya klassik və müasir əsərlərin müqayisəli təhlilini asanlaşdırır və ədəbi irsin tədqiqi ilə bağlı yeni imkanlar açır. Beləliklə, Azərbaycan yazıçılarının üslub xüsusiyyətləri və ədəbi cərəyanların inkişafı daha dərindən və sistemli şəkildə araşdırıla bilir.

Universitet–sənaye əməkdaşlığına necə baxırsınız? Real layihələr və ortaq tədqiqatların artırılması üçün hansı addımlar vacibdir?
– Universitet–sənaye əməkdaşlığı elmi tədqiqatların praktik tətbiqini gücləndirir və tələbələrin real layihələrdə iştirakını təmin edir. Bunun üçün universitetlər sənaye müəssisələri ilə birgə tədqiqat proqramları qurmalı və innovativ layihələr üçün maliyyə dəstəyi yaratmalıdırlar. Humanitar sahədə isə belə əməkdaşlıq Azərbaycan dili və ədəbiyyatı layihələrinin inkişafına, mədəni irsin qorunmasına və rəqəmsal resursların hazırlanmasına töhfə verir. Bu yanaşma həm elmi nəticələrin keyfiyyətini artırır, həm də tələbələrə praktik bacarıqlar qazandırır.

Tələbələrin elmi fəaliyyətə marağını artırmaq üçün universitetlər nələri fərqli etməlidir?
-Tələbələrin elmi fəaliyyətə marağını artırmaq üçün universitetlər onları praktik layihələr və tədqiqat işlərinə cəlb etməli, elmi seminarlar və müsabiqələr vasitəsilə aktiv iştiraklarını təşviq etməlidir. Mentorluq proqramları və qrant imkanları tələbələrin elmi fəaliyyətə davamlı marağını təmin edir. Humanitar sahədə bu yanaşma Azərbaycan dili və ədəbiyyatı layihələrində iştirakını artırır və ədəbi irsin öyrənilməsi və təhlilinə dəstək olur. Nəticədə tələbələr həm elmi bacarıqlarını, həm də yaradıcı düşüncələrini inkişaf etdirə bilirlər.

Alim olaraq şəxsi motivasiyanızı necə qoruyursunuz? Elmə olan marağınız illər boyu sizi necə aparıb?
-Alim olaraq şəxsi motivasiyamı qorumaq üçün həmişə maraqlı və aktual tədqiqat mövzularını seçirəm. Elmə olan marağım nənə-babamın və valideynlərimin müəllim olması, onların fəaliyyəti və mənə daima oxumağa, bilik əldə etməyə təşviq etməsi ilə formalaşıb. Ailəmizin yolunu davam etdirərək həm müəllimlik fəaliyyətimi davam etdirir, həm də elmi tədqiqatlarla məşğul oluram. Uşaqlıqdan 1 çox elm sahələrinə, xüsusilə ədəbiyyata olan marağım tədqiqat mövzularımın seçiminə yön verərək, xüsusən Azərbaycan ədəbiyyatı sahəsində işlərimdə əsas istiqamətimi müəyyən edib. Evimizdəki kitabxana mənim üçün əlavə stimul rolunu oynayaraq klassik və müasir əsərlərin dərindən öyrənilməsi və müqayisəli təhlil aparmaq imkanını təmin etmişdir. Bu maraqlar və valideynlərimin dəstəyi mənə illər ərzində çətinliklər qarşısında davamlı çalışmaq və yeni ideyalar üzərində işləmək həvəsi verib. Hər yeni layihə və tədqiqat nəticəsi motivasiyamı gücləndirir və elmi fəaliyyətə bağlılığımı möhkəmləndirir. Gələcəkdə isə məqsədim Azərbaycan ədəbiyyatının müxtəlif dövrlərini və üslub xüsusiyyətlərini sistemli şəkildə araşdırmaq və tədqiqat nəticələrini elmi ictimaiyyətlə paylaşmaqdır.
Söbətləşdi,Esmira Hidayətova.